Katkı Payı Alacağı ve Mal Rejimi Tasfiyesinde Bozma Sonrası Karar

Dava, taraflar arasında açılmış bir katkı payı ve katılma alacağı davasıdır. Katkı payı alacağı, bir taşınmazın alınmasına veya korunmasına katkıda bulunan eşin bu katkı oranında talep edebileceği alacağı ifade eder. Katılma alacağı ise mal rejimi tasfiyesinde, evlilik içinde edinilen mallardan doğan paydır.

Aile Mahkemesi 23.10.2020 tarihinde ilk kararını verdi. Bu kararda, belirli bir parseldeki 3 numaralı bağımsız bölüm için davacının %50 oranında katkısı olduğu kabul edildi ve 18.657,00 TL katkı payı alacağına hükmedildi. Bu karara karşı yalnızca davalı kadın temyiz yoluna gitti. Davacı erkek temyiz etmedi.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 29.03.2021 tarihinde kararı yalnızca bu bağımsız bölüme ilişkin katkı payı alacağı yönünden bozdu. Davalı kadının bozma kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarını ise reddetti. Yerel mahkeme bozmaya uydu ve yeniden karar verdi, ancak bu yeni kararda yalnızca bozma kapsamındaki konuları hükme bağladı. Bu yeni karar da davalı kadın tarafından temyiz edildi ve dosya bu kez 2. Hukuk Dairesi'ne geldi.

• Yargıtay, yerel mahkemenin bozma sonrası verdiği kararı bozdu.
• Mahkeme bozmaya uymuşsa onunla bağlıdır. Bozma kararından dönemez, bozma kapsamı dışında kalıp kesinleşen kısımlar hakkında da yeni bir hüküm kuramaz.
• Bozmaya uyulmasıyla taraflardan biri lehine usuli kazanılmış hak doğabilir. Bazı konuların bozma kapsamı dışında kalması da aynı sonucu doğurabilir.
• Yargıtay'a göre, bozma kapsamı dışındaki talepler için açıkça bir onama kararı yoktu. Bu nedenle mahkemenin, infazda tereddüt çıkmaması için tasfiye konusu tüm mallar ve alacak kalemleri yönünden ayrı ayrı yeniden hüküm kurması gerekiyordu. Yalnızca bozulan kalemler hakkında karar vermesi usul ve yasaya aykırı bulundu.
• İlk kararı yalnızca davalı kadın temyiz ettiği ve karar onun lehine bozulduğu için, katkı payı oranı ve katkı payı alacağının miktarı yönünden davalı kadın lehine usuli kazanılmış hak oluştu. Mahkeme bunu göz ardı etmişti.
• Davalı kadının bozma kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları reddedildi.
• Karar oy birliğiyle verildi. Tebliğden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açıktır.

Bu karar, taşınmaza kimin ne kadar katkı yaptığını yeniden tartışan bir karar değildir. Yargıtay'ın incelediği konu usul, yani yerel mahkemenin bozma sonrası nasıl hareket etmesi gerektiğidir. Karardan çıkan iki usul hatası vardır:

• Hükmün kapsamı: Mahkeme yalnızca bozulan kısım hakkında karar vermiştir. Yargıtay, sonucun açık ve şüpheye yer bırakmayacak biçimde, tasfiyeye konu her mal ve alacak kalemi için ayrı ayrı yazılması gerektiğini belirtmiştir. Bu noktada, hükmün sonuç kısmında her talep hakkındaki hükmün sıra numarasıyla açıkça gösterilmesini isteyen HMK 297/2. maddesine de atıf yapılmıştır.
• Usuli kazanılmış hak: Davacı ilk kararı temyiz etmediği için katkı payı oranı (%50) ve miktar (18.657,00 TL) yönünden davalı kadın lehine bir hak doğmuştur. Mahkeme bunu dikkate almamıştır.

Yargıtay'ın incelemediği şeyleri de belirtmek gerekir. Karar, davacının gerçekte hangi oranda katkı yaptığına dair yeni bir değerlendirme içermez. Yeniden yapılacak yargılamada nihai sonucun ne olacağını da söylemez. Karar metninde, yeniden yargılamada belirlenecek tutara dair bir ifade de yoktur. Bozma, davanın kazanıldığı veya kaybedildiği anlamına gelmez. Dosya, doğru usulle yeniden hüküm kurulması için yerel mahkemeye döner.

Bu bölüm kararın kendisi değil, bizim değerlendirmemizdir. Her dosyanın şartları farklıdır ve aşağıdakiler genel çıkarımlardır.

Alacak talep eden taraf açısından:

• Bir karara karşı temyiz yoluna gitmemek, o kararın lehinize olmayan kısımlarının sizin aleyhinize kesinleşebileceği anlamına gelebilir. Bu dosyada davacı ilk kararı temyiz etmediği için oran ve miktar yönünden karşı taraf lehine kazanılmış hak doğmuştur.
• Kararın hangi kısmını temyiz ettiğiniz ve neyi temyiz etmediğiniz, bozma sonrasında hareket alanınızı belirler. Temyiz kararını verirken bunun uzun vadeli etkisini düşünmek gerekir.
• Bozma tek bir kalemle ilgiliyse bile, mahkemenin son hükümde tüm kalemleri tek tek ve açıkça yazıp yazmadığını kontrol etmekte yarar vardır.

Karşı taraf açısından:

• Karar yalnızca sizin temyiz ettiğiniz ve sizin lehinize bozulan bir konuda, karşı taraf temyiz etmemişse, yeniden yargılamada bu konunun sizin aleyhinize genişletilmemesi gerekir. Yargıtay bu dosyada böyle bir sonuç kabul etmiştir. Ancak bu sonucun her dosyada aynı biçimde uygulanıp uygulanmayacağı, dosyadaki bozma ve temyiz sürecinin ayrıntılarına bağlıdır.
• Bozma kapsamı dışındaki itirazlarınız reddedilmişse, bu konuları yeniden gündeme getirmek çoğunlukla mümkün olmayacaktır. Bu nedenle ilk temyiz dilekçesinin kapsamı önemlidir.

Genel olarak karar, mal rejimi tasfiyesi gibi birden fazla kalemin bulunduğu davalarda, bozma sonrası verilen hükmün tüm kalemleri kapsayacak açıklıkta olması gerektiğini gösteriyor. Bu hem infazda belirsizliği önler hem de tarafların kazanılmış haklarını korur.

Evlilik birliği içinde alınan taşınmazlar, ziynet eşyası ve diğer alacaklar hakkında daha geniş bir çerçeve için mal rejimi ve ziynet eşyası talepleri yazımıza bakabilirsiniz. Kendi dosyanız hakkında Manisa'da bilgi almak isteyenler görüşme talebi oluşturabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın somut koşulları farklıdır ve yazıdaki değerlendirmeler belirli bir sonucu vaat etmez.

Bu inceleme, resmî karar metnine dayanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve büromuzca düzenli olarak gözden geçirilmektedir. Bir yanlışlık görürseniz lütfen bize bildirin.