Ödeme Emrine İtiraz ve İtirazın İptali: Yargıtay 4. HD Kararı

Dava, bir sigorta şirketi ile bir şirket arasında görüldü. Sigorta şirketinin anlatımına göre olayın akışı şöyle:

• Sigorta şirketi, bir işyerini paket poliçeyle sigortalamıştı. İşyerinin bodrum katında 01.11.2015 tarihinde büyük bir patlama oldu ve işyeri ağır hasar gördü.
• Sigorta şirketi, sigortalısına 720.000 TL hasar tazminatı ödediğini söyledi.
• Sigorta şirketi, patlamanın karşı tarafa ait tüplerden sızan gazdan kaynaklandığını ileri sürdü ve ödediği tutarı geri almak için karşı taraf aleyhine icra takibi başlattı.
• Karşı taraf ödeme emrine itiraz etti ve takip durdu.
• Bunun üzerine sigorta şirketi itirazın iptali davası açtı. Ayrıca %20 oranında icra inkâr tazminatı istedi.

Davalı taraf ise sorumluluğunun bulunmadığını savundu. Ona göre kusur, sigortalı işyeri sahibindeydi. Bodrum katın havalandırması yoktu ve işyeri sahibi üzerine düşen yükümlülüklere aykırı davranmıştı. Davalı ayrıca el konulan tüpler üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasını istedi.

• İlk derece mahkemesi, sigortalının tüpleri bodrumda bulundurduğu ve gerekli önlemleri almayarak gaz sızıntısına yol açtığı sonucuna vardı. Davalıyı kusursuz buldu.
• İlk derece mahkemesi, sigortalının davalıya karşı bir dava hakkı olmadığı için sigorta şirketinin de halefiyet (sigortacının, ödeme yaptığı sigortalının yerine geçerek zarardan sorumlu kişiye başvurabilmesi) hakkı bulunmadığına karar verdi ve davayı reddetti. Mahkeme bu noktada TTK 1472. maddesine dayandı.
• Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti. Gerekçesi farklıydı: dosyada geçerli bir sigorta sözleşmesi ve sigortacının sigortalıya yaptığı ödeme (ibraname veya temlikname) kanıtlanmamıştı.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu gerekçeyi doğru bulmadı. Dosya kapsamına göre sigorta şirketi ile sigortalısı arasında bir sigorta poliçesi vardı. Davalı şirketin yangının çıkmasında bir kusuru da yoktu.
• Yine de sonuç doğru olduğu için karar onandı. Davacının temyiz itirazları reddedildi.
• Temyiz harcı, temyiz eden sigorta şirketine yükletildi. Karar oy birliğiyle verildi.

Karar metninde kesinlik sınırı ya da süre gibi bir usul engeli yer almıyor. Dosya, ön incelemeden sonra temyiz dilekçesinin kabulüyle esastan incelendi. Yargıtay'ın bakışını şöyle özetleyebiliriz:

• Uyuşmazlığı, sigortacının sigortalısına ödediği hasar tazminatını rücuen (geri almak için) tahsil amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali istemi olarak tanımladı.
• Tarafların iddia ve savunmalarını, belgeleri, uygulanacak hukuk kurallarını, ispat kurallarını ve toplanan delilleri birlikte değerlendirdi.
• Poliçenin var olduğunu kabul ederek Bölge Adliye Mahkemesi'nin "geçerli sigorta sözleşmesi ve ödeme kanıtlanmadı" gerekçesini yerinde bulmadı.
• Davalının kusursuz olduğu sonucuna vardı ve bu nedenle kararı "sonuç itibarıyla doğru" saydı.

Yargıtay'ın yapmadığı şeyler de var. Karar metninde, sigortalıya ödenen tutarın doğruluğuna dair bir tespit yok. Davalı lehine ayrıca bir tazminat ya da başka bir hüküm de kurulmamış. Karar bir onama kararıdır: Yargıtay yeni bir hüküm kurmadı, ilk derece mahkemesinin davayı reddeden sonucunu yerinde buldu. Gerekçe düzeltmesi, kararın sonucunu değiştirmedi. Kararda, bilirkişi incelemesine dair davalı talebi hakkında da bir değerlendirme görünmüyor.

Aşağıdaki değerlendirmeler kararın kendisi değil, bizim yorumumuzdur. Her dosyanın delilleri farklıdır; bu karar sizin davanızın sonucunu belirlemez.

Alacaklı (takibi başlatan ve itirazın iptali davası açmak isteyen) açısından:

• İcra takibi başlatmak ve itiraz sonrası dava açmak, alacağın varlığını ispat yükünden kurtarmaz. Dava, takibin dayandığı hakkın esasını inceler.
• Rücu alacaklarında yalnız ödeme yapıldığını göstermek yetmeyebilir. Zarardan sorumlu olduğu ileri sürülen kişinin kusurunun veya sorumluluğunun da ortaya konması gerekir. Bu davada ilk derece mahkemesi kusuru sigortalıya yükledi ve halefiyet hakkı doğmadığı sonucuna vardı.
• Poliçe, ödeme belgesi, ibraname veya temlikname gibi evrakın dosyaya eksiksiz sunulması önemlidir. Bölge Adliye Mahkemesi bu belgelerin sabit olmadığını söylemişti. Yargıtay bu görüşü paylaşmadı, ancak bu da belgelerin önemini azaltmıyor.
• Davayı kaybeden taraf temyiz harcını da üstlenebilir.

Borçlu (ödeme emrine itiraz eden) açısından:

• Ödeme emrine itiraz, takibi durdurur. Ancak alacaklı itirazın iptali davası açarsa, itirazınızın dayanaklarını bu dava sırasında ortaya koymanız gerekir.
• Bu davada davalının, olayda kusurunun bulunmadığı yönündeki savunması sonuç verdi. Kusur, hasarın ortaya çıkış biçimi ve işyerinin durumu gibi somut olgular delille desteklendiğinde belirleyici olabilir.
• İtirazın iptali davasında alacaklı haksız çıkarsa, kararda görüldüğü gibi icra inkâr tazminatı talebi de sonuçsuz kalır.

İtiraz sürelerini ve izlenecek yolları öğrenmek için ödeme emrine itiraz süreleri yazımıza göz atabilirsiniz. Elinizdeki icra dosyası için Manisa'da bilgi almak isterseniz görüşme talebi oluşturabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın somut olayı ve delilleri farklıdır; kararın sonucu benzer görünen başka bir davada aynı olmayabilir.

Bu inceleme, resmî karar metnine dayanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve büromuzca düzenli olarak gözden geçirilmektedir. Bir yanlışlık görürseniz lütfen bize bildirin.