Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Kaldırılır? Yargıtay 2. HD Kararı ve Nafaka Artırımı

Nafaka alan ya da nafaka ödeyen herkesin aklındaki iki soru aynıdır: Yoksulluk nafakası hangi durumda kaldırılır? ve Yıllar içinde değer kaybeden nafaka nasıl artırılır? Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 19.09.2024 tarihli kararı, her iki soruya da bir dosya üzerinden ışık tutuyor. Aşağıda kararın ne dediğini, neleri dediğini söylemediğini ve bizim yorumumuzu ayırarak anlatıyoruz.

Olay kısaca ne?

Taraflar 2016 yılında anlaşmalı olarak boşanmış, kadın lehine aylık 2.000 TL yoksulluk nafakası, ortak çocuk lehine de iştirak nafakası bağlanmıştır. Aradan geçen yıllarda erkek, kadının evlenmeden başka biriyle fiilen evliymiş gibi yaşadığını ileri sürerek nafakanın kaldırılmasını ve boşanma protokolünün uyarlanmasını istemiş; kadın ise paranın alım gücünün düştüğünü belirterek nafakanın artırılmasını talep etmiştir.

Kararın ana noktaları

• Kaldırma için “evli gibi” yaşam somut olmalı. İlk derece mahkemesi, kadının bir erkekle zaman zaman konakladığına dair kayıtlara ve basına yansıyan haberlere dayanarak nafakayı kaldırmıştı. Bölge Adliye Mahkemesi ise TMK m.176/3 uyarınca nafakanın kaldırılması için aynen evlilik gibi ortak bir hayat kurularak fiilen birlikte yaşamak gerektiğini, dosyada buna dair somut ve inandırıcı delil bulunmadığını belirterek kaldırma talebini reddetti.
• Enflasyon nafaka artırımında dikkate alınıyor. Bölge Adliye Mahkemesi; kadının çalışmaması, düzenli gelirinin bulunmaması, tarafların ekonomik durumu, hakkaniyet ve paranın alım gücündeki düşüşü birlikte değerlendirerek yoksulluk nafakasını 2.000 TL’den 2.500 TL’ye çıkardı ve sonraki yıllar için ÜFE oranında artış öngördü.
• İştirak nafakası çocuğun ihtiyacına göre artırıldı. Çocuğun okul çağında olması ve ihtiyaçlarının artması, iştirak nafakasının artırılmasında gerekçe oldu.
• Protokol kolay değişmiyor. Boşanma protokolünün uyarlanması için edimler arasındaki dengenin umulmayan gelişmeler yüzünden sonradan bozulduğu ispatlanmalıdır; bu ispatlanamadığı için uyarlama talebi reddedildi.

Yargıtay tam olarak neyi inceledi?

Bu ayrım önemli: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, erkeğin yoksulluk nafakasının kaldırılması, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası ile ilgili temyiz itirazlarını temyiz kesinlik sınırının altında kaldığı için incelemedi; bu yönlerden istinaf kararı kesinleşmiş oldu. Diğer hususlar, yani protokolün uyarlanması yönünden ise Bölge Adliye Mahkemesi kararını usul ve kanuna uygun bularak onadı. Dolayısıyla nafaka tutarlarına ilişkin değerlendirmeler Bölge Adliye Mahkemesinin gerekçesinden gelmektedir; kararı okurken bunu ayrı tutmak gerekir.

Bizim yorumumuz: pratikte ne anlama geliyor?

• Nafaka ödeyenler için: “Evli gibi yaşama” iddiası, tek tük kayıt ya da haberle değil; süreklilik, ortak ev ve ortak yaşam düzeni gibi somut olgularla kanıtlanmalıdır. Delilleri düzenli toplamak, tanık ve kayıtları birbirini destekler hale getirmek önemlidir.
• Nafaka alanlar için: Boşanmadan yıllar sonra nafaka tutarı güncel yaşam maliyetinin gerisinde kaldıysa, enflasyon ve ihtiyaç artışı nafaka artırım davası için güçlü bir gerekçedir. Kararda artış hükmü yoksa dava yolu gerekir; artış hükmü varsa güncellemeyi nafaka artış hesaplama aracımızla yaklaşık olarak görebilirsiniz.
• Protokol imzalayacaklar için: Anlaşmalı boşanma protokolü sonradan kolayca değiştirilemez. Nafaka artışı, ÜFE/TÜFE endeksi ve yükümlülüklerin kapsamı protokole baştan yazılmalıdır. Konuyu anlaşmalı boşanma protokolü rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Nafaka türlerinin farkını hatırlamak için nafaka türleri, artırımın yollarını görmek için de nafaka artışı ve artırım davası farkı yazılarımıza bakabilirsiniz. Manisa’da boşanma, nafaka artırımı ya da nafakanın kaldırılması davası düşünüyorsanız görüşme talebi oluşturabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme ve karar yorumudur; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi delilleri ve koşullarıyla değerlendirilir; benzer görünen bir olayda sonuç farklı çıkabilir.