Bu alan neleri kapsar?
İcra hukuku, alacaklının devlet gücüyle alacağını tahsil etmesine ilişkin usulleri düzenler; temel kaynak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'dur (İİK). Bu alan yalnızca alacaklıyı değil, hakkında takip başlatılan borçluyu da ilgilendirir: borçlunun itiraz, şikâyet, haczedilmezlik ve menfi tespit gibi hakları da aynı kanunla düzenlenmiştir.
Sık karşılaşılan konular
- İlamsız (genel haciz yoluyla) icra takibi ve ödeme emrine itiraz
- Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayalı takipler
- Mahkeme kararlarının (ilamların) icrası
- Rehnin ve ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip
- Kira alacağı ve tahliye takipleri
- İtirazın iptali ve itirazın kaldırılması
- Menfi tespit ve istirdat davaları
- Maaş, banka hesabı, araç ve taşınmaz haczi; haczedilmezlik şikâyeti
- İhtiyati haciz, istihkak davası, sıra cetveline itiraz ve ihalenin feshi
Süreç genel olarak nasıl işler?
Takibin başlaması. Alacaklı, icra dairesine takip talebinde bulunur. İlamsız takipte borçluya ödeme emri gönderilir; borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK m.62). Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve alacaklı haciz isteyebilir.
İtirazdan sonra alacaklının seçenekleri. Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67). Alacak, kanunda sayılan belgelerden birine dayanıyorsa itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılması da istenebilir (İİK m.68). İtirazın iptali davasında şartları varsa haksız çıkan taraf aleyhine, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilebilir.
Kambiyo senetleri. Çek, bono ve poliçeye dayalı özel takip yolunda borçluya on gün içinde ödeme yapması bildirilir; borca veya imzaya itiraz ile şikâyet için süre beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır (İİK m.168 vd.). Bu takiplerde itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz.
Borçlunun hakları. Borçlu olmadığını düşünen kişi, takipten önce veya sonra menfi tespit davası açabilir (İİK m.72). Takipten sonra açılan davada takip kural olarak durmaz; icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbir istenebilir ve bu durumda teminat gösterilmesi gerekir. Borç olmadığı hâlde cebri icra tehdidi altında ödeme yapılmışsa, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davası açılabilir.
Arabuluculuk. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda ve tüketici uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. İtirazın iptali davası açılmadan önce bu şartın değerlendirilmesi gerekir.
Haciz ve satış. Kesinleşen takipte borçlunun maaşı, banka hesapları, araçları ve taşınmazları haczedilebilir. Ücret haczinde, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar dikkate alınır. 7589 sayılı Kanun ile haczedilen malların elektronik satışında asgari teklif oranları ve ihale bedelinin yatırılmaması hâlinde uygulanacak sonuçlar yeniden düzenlenmiş (İİK m.114), ayrıca kanuni faiz oranının belirlenme yöntemi değiştirilmiştir.
İcra dosyalarının güncel durumu e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portal üzerinden izlenebilir. Ödeme emri ve diğer tebligatların tarihlerinin kaydedilmesi, sürelerin hesaplanması açısından önemlidir.
Görüşmeye gelmeden önce neler hazırlanabilir?
- Alacağı veya borcu gösteren belgeler: sözleşme, fatura, senet, çek, mahkeme kararı
- Taraflar arasındaki yazışmalar ve ödeme dekontları
- İcra dosyasının numarası ve icra dairesi bilgisi
- Ödeme emrinin kendisi ve tebliğ tarihi
- Haciz tutanakları ve banka bildirimleri
- UYAP'tan indirilen belgeler (UDF dosyaları)
Belgelerin hangilerinin gerekli olduğunu somut duruma göre avukat belirler. Görüşme talebi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
İlgili araçlar
- UDF'yi PDF'ye çevirme: UYAP'tan indirilen ödeme emri, tutanak ve kararları PDF olarak görüntülemenize yardımcı olur.
- PDF araçları: Fatura, sözleşme ve dekontları tek bir dosyada birleştirmenize yardımcı olur.
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir; her dosyanın koşulları kendine özgüdür.
Sık sorulan sorular
Ödeme emrine ne kadar sürede itiraz edilir?
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte itiraz süresi ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gündür (İİK m.62). Kambiyo senetlerine dayalı takiplerde ise borca veya imzaya itiraz süresi beş gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır.
Borçlu itiraz ederse alacaklı ne yapabilir?
Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67). Alacak kanunda sayılan belgelere dayanıyorsa, altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını da isteyebilir (İİK m.68).
Maaşa ne kadar haciz konulabilir?
Ücret, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşüldükten sonra haczedilebilir; kanuna göre haczedilecek kısım ücretin dörtte birinden az olamaz (İİK m.83). Birden fazla haciz varsa sıraya konulur. Somut tutar, dosyanın ve alacağın niteliğine göre belirlenir.
Borcum olmadığı hâlde hakkımda takip başlatıldıysa ne yapabilirim?
Süresi içinde ödeme emrine itiraz edilebilir. Bunun yanında borçlu olmadığınızın tespiti için menfi tespit davası açılabilir (İİK m.72). Cebri icra tehdidi altında ödeme yapılmışsa, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davası gündeme gelebilir.
İcra dosyamı nereden takip edebilirim?
İcra dosyalarınızı e-Devlet üzerindeki dosya sorgulama hizmetleri veya UYAP Vatandaş Portal aracılığıyla görüntüleyebilirsiniz. Portaldan indirilen UDF biçimindeki belgeleri PDF’ye dönüştürerek görüntüleyebilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için dosyanızın incelenmesi gerekir.
