Çekişmeli boşanma davasında kusur ve istinaf sınırı: Yargıtay ne dedi?

Çekişmeli boşanma davasında kusur tartışması sürerken, istinaf dilekçesinde yapılan bir sınırlama boşanma kararının kesinleşip kesinleşmediğini etkiler mi? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 25.12.2025 tarihli kararı (E. 2025/8376, K. 2025/11938) bu soruya yanıt verdiği için, bir boşanma davası açmayı ya da bir davaya karşılık vermeyi düşünenler için dikkat çekicidir. Karar boşanmada kusurun kim tarafından işlendiğini değerlendirmez. Kararın konusu, istinaf incelemesinin kapsamıdır.

Olay kısaca ne?

Davacı kadın, terditli (sıralı) bir talepte bulundu. Önce zina nedeniyle boşanmayı istedi. Zina nedeni kabul edilmezse evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanmayı istedi. Erkek de evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle karşı dava açtı.

İlk Derece Mahkemesi (aile mahkemesi) şu sonuca vardı:

• Zina nedeniyle açılan boşanma davasını reddetti.
• Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davasını kabul etti ve tarafları Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin birinci fıkrasına göre boşadı.
• Erkeğin karşı davasını ispatlanamadığı için reddetti.

Kadın vekili, zina davasının reddine, eksik incelemeye ve fer'îlere (tazminat, nafaka gibi boşanmaya bağlı sonuçlara) karşı istinaf yoluna gitti. Erkek vekili ise katılma yoluyla istinaf başvurusu yaptı. Boşanma kararına itirazı olmadığını belirtti, ancak tazminatları, nafaka miktarlarını, kusur belirlemesini ve karşı davanın reddini istinaf konusu yaptı.

Bölge Adliye Mahkemesi, gerekçenin kendi içinde çelişkili olduğunu, kararın gerekçesiz kurulduğunu ve kadının zina iddiasına ilişkin delillerinin toplanmadığını belirtti. Bu nedenle ilk derece kararının bir bölümünü kaldırdı: karşı davanın reddi, zina nedeniyle boşanma talebinin reddi, kusur tespiti, maddi ve manevi tazminat, iştirak ve yoksulluk nafakası. Dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine gönderdi. Evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle verilen boşanma hükmü ile harç, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri için ise taraflar istinaf etmediği gerekçesiyle "yeniden karar verilmesine yer olmadığına" karar verdi. Kadın vekili bu kısmı temyiz etti.

Kararın ana noktaları

• Yargıtay, kadının istinaf dilekçesinde öncelikli talebi olan zina nedenli davanın reddine itiraz ettiğini, bunun da ikinci sıradaki talebe, yani evlilik birliğinin sarsılması nedenli davanın kabulüne ilişkin kısma yönelik bir başvuru anlamına geldiğini belirtti.
• Bu nedenle asıl davanın bütünüyle istinaf edildiğini kabul etti. Asıl davada verilen boşanma hükmünün kesinleştiğinden söz edilemeyeceğini açıkça söyledi.
• Bölge Adliye Mahkemesi'nin, eksik inceleme ve gerekçedeki çelişkiler nedeniyle ilk derece kararını bütünüyle kaldırıp dosyayı geri göndermekle yetinmesi gerektiğini belirtti.
• İstinaf kapsamının hatalı biçimde sınırlandırılmasını doğru bulmadı ve Bölge Adliye Mahkemesi kararını oy birliğiyle bozdu. Dosya yeniden Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderildi, peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde iadesine karar verildi.

Yargıtay tam olarak neyi inceledi?

Yargıtay, taraflardan hangisinin boşanmada daha kusurlu olduğunu incelemedi. Zina iddiasının ispatlanıp ispatlanmadığına ya da tazminat ve nafaka taleplerinin haklı olup olmadığına da girmedi. Bunlar kararda değerlendirilen konular değildir.

Çekişmeli boşanmada kusur bu kararda nerede?

Kusur belirlemesi bu dosyada yalnızca olayın bir parçası olarak geçer. İlk derece mahkemesinin kusur tespiti, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından diğer bazı hükümlerle birlikte kaldırılmıştı. Yargıtay'ın incelediği tek şey usuldür: istinaf kapsamı doğru belirlenmiş mi ve boşanma hükmü kesinleşmiş sayılabilir mi? Yargıtay bu soruya olumsuz yanıt verip kararı bozdu. Bozma, davanın esasına ilişkin bir sonuç değildir. Bu karar, boşanmanın ya da kusur dağılımının nihai olarak belirlendiği anlamına gelmez. Dosya, istinaf aşamasında yeniden ele alınmak üzere Bölge Adliye Mahkemesi'ne döndü.

Bizim yorumumuz: pratikte ne anlama geliyor?

Aşağıdaki değerlendirmeler bu karar metninden çıkan genel yorumlarımızdır. Her dosyanın somut koşulları farklıdır.

• Boşanma talep eden taraf için: Terditli talepte bulunuluyorsa, öncelikli talebe karşı yapılan istinaf, sıralı talebin sonucunu da etkileyebilir. Karar, istinaf dilekçesinin kapsamının dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Yine de her dosyada sonucun aynı olacağını söylemek doğru olmaz.
• Karşı taraf için: Boşanma kararına itirazı olmadığını belirten ve yalnızca kusur, tazminat ya da nafaka gibi konularda istinaf eden taraf için de sonuç değişebilir. Karşı tarafın istinafı asıl davanın tümünü kapsıyorsa, boşanma hükmünün kesinleştiğini varsaymak risklidir.
• Kusur ve fer'îler açısından: Kusur belirlemesi tazminat ve nafaka taleplerini etkileyebilen bir konudur. Bu kararda kusur ayrı olarak ele alınmadı. Yeniden yargılamada bu konuların nasıl sonuçlanacağını karardan çıkarmak mümkün değil.
• Süreç açısından: Bu karar, bir boşanma davasının istinaf ve temyiz aşamalarında usul hatalarının dosyayı uzatabileceğini gösteriyor. İstinaf dilekçesinin açık ve eksiksiz hazırlanması önemlidir.

Bir çekişmeli boşanma dosyasının aşamalarını ve delil hazırlığını anlamak için çekişmeli boşanma davası aşamaları yazımıza göz atabilirsiniz. Manisa'da kendi dosyanız hakkında bilgi almak isterseniz görüşme talebi oluşturabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın somut koşulları farklıdır; kendi durumunuz için bir avukata başvurmanız gerekir.

Bu inceleme, resmî karar metnine dayanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve büromuzca düzenli olarak gözden geçirilmektedir. Bir yanlışlık görürseniz lütfen bize bildirin.