Ödeme Emrine İtiraz Sonrası İtirazın İptali Davası Hangi Mahkemede Açılır? Yargıtay Kararı

Hakkınızda bir icra takibi başlatıldı, ödeme emrine itiraz ettiniz ve takip durdu. Şimdi alacaklı itirazın iptali davası açıyor. Bu dava nerede görülecek? Davayı yanlış yerde açarsanız ne olur? Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 12.05.2025 tarihli (E. 2025/4331, K. 2025/7357) kararı bu sorulara ışık tutuyor. Aşağıda kararı, hukuk bilmeyen biri için sadeleştirerek anlatıyoruz.

Olay kısaca ne?

Karar, borcun esasına değil, yalnızca davanın hangi mahkemede görüleceğine ilişkin. Dosyadan anlaşılan olay akışı şöyle:

• Alacaklı, alacağını tahsil etmek için İzmir'deki bir icra müdürlüğünde ilamsız icra takibi başlattı. İlamsız takip, ortada henüz bir mahkeme kararı yokken yapılan takiptir.
• Borçlu; yetkiye, borca ve faiz talebine itiraz etti. Bu itiraz üzerine takip durdu.
• Alacaklı, itirazın iptali davasını Bursa'daki bir asliye hukuk mahkemesinde açtı. Bu mahkeme, davaya bakma yetkisinin takibin yapıldığı yer mahkemesine ait olduğunu belirterek yetkisizlik kararı verdi.
• Dosya İzmir'deki asliye hukuk mahkemesine gitti. Bu mahkeme de yetkisizlik kararı verdi. Gerekçesi şuydu: Konu kesin yetki kuralına girmiyor, süresinde verilmiş bir cevap dilekçesi ve yetki itirazı yok. Davalının ön inceleme duruşmasında sonradan yaptığı yetkisizlik talebine itibar edilemez. Mahkeme, talep olmadan kendiliğinden yetkisizlik kararı da veremez.

İki mahkeme de yetkisiz olduğunu söyleyince ortaya olumsuz bir yetki uyuşmazlığı çıktı. Dosya, yargı yerinin belirlenmesi için Yargıtay'a geldi.

Kararın ana noktaları

• İtirazın iptali davasında, usulüne uygun başlatılmış ve itirazla durmuş bir takibin bulunması dava şartıdır. Dava şartı, davanın esasının incelenebilmesi için baştan aranan koşuldur.
• Davaya bakan mahkeme, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelemelidir. Yargıtay'a göre mahkemenin yetkisine ayrıca itiraz edilip edilmemesi bu sonucu değiştirmez.
• İtirazın iptali davasını görme yetkisi, takibin yapıldığı yer mahkemesine aittir. Bu nedenle mahkemenin icra dairesinin yetkisini incelemesi de doğaldır.
• İlamsız takipte yetkili icra dairesi, İcra ve İflas Kanunu'nun 50. maddesinin yollamasıyla Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun genel hükümlerine göre belirlenir. Genel kural, borçlunun takip tarihindeki yerleşim yeri icra dairesidir.
• Sözleşmeden doğan para borçlarında sözleşmenin ifa yeri de yetki bakımından önem taşır. Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesine göre, aksi kararlaştırılmadıkça para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilir.
• Sonuç olarak Yargıtay, uyuşmazlığın İzmir'deki asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğine karar verdi.

Yargıtay tam olarak neyi inceledi?

Bu karar bir onama veya bozma kararı değildir. Yargıtay burada, iki mahkemenin birbirine yetkisizlik kararı vermesi nedeniyle yargı yerini belirledi. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.

Yargıtay şunları incelemedi ve hakkında hüküm kurmadı:

• Alacağın gerçekten var olup olmadığını, yani borcun esasını.
• Faiz talebinin yerinde olup olmadığını.
• İcra inkâr tazminatı talebinin kabul edilip edilmeyeceğini.

Bu konulara, yetkili mahkeme sıfatıyla davaya bakacak olan mahkeme girecektir. Kararın metninde, takibin yapıldığı icra dairesinin yetkili olup olmadığına ilişkin nihai bir sonuç da yer almıyor. Yargıtay yalnızca bu incelemenin davaya bakan mahkemece yapılacağını ve mahkemenin kendi yetkisini de bu yolla belirleyeceğini açıkladı. Karar ayrıca şu iki ihtimali anlatıyor:

• Mahkeme icra dairesini yetkili bulursa yetki itirazını reddeder ve işin esasına geçer.
• Mahkeme icra dairesini yetkisiz bulursa, yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip bulunmadığı için davayı dava şartı eksikliğinden usulden reddeder.

Bizim yorumumuz: pratikte ne anlama geliyor?

Bu bölüm kararın metnine dayanan genel bir okumadır. Her dosyanın olayları farklıdır.

Alacaklı olarak takip başlatmayı düşünenler açısından:

• Takibi nerede başlattığınız yalnızca takibin değil, sonradan açılacak itirazın iptali davasının akıbetini de etkileyebilir. Yetkisiz icra dairesinde yapılan takip, dava aşamasında dava şartı eksikliği olarak karşınıza çıkabilir.
• Davayı takibin yapıldığı yer mahkemesinde açmak, bu kararın çizdiği çerçeveyle uyumludur. Dosyayı başka yerde açmak zaman kaybına ve mahkemeler arası yazışmalara yol açabilir.
• Sözleşmeden doğan para alacaklarında yerleşim yeri ve ifa yeri gibi ölçütleri baştan değerlendirmek yararlı olur.

Borçlu olarak itiraz edenler açısından:

• İcra dairesinin yetkisine itirazınız varsa, ödeme emrine itiraz aşamasında bunu açıkça belirtmeniz önemlidir. Bu davada borçlunun yetkiye, borca ve faize itiraz ettiği görülüyor.
• Yargıtay'ın anlatımına göre, itirazın iptali davasında mahkeme, icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle ele almalıdır. Bu incelemenin, ayrıca mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olmasına bağlı olmadığı belirtiliyor.
• Dava aşamasında cevap dilekçesi ve yetki itirazına ilişkin süreleri kaçırmamak yine de önemlidir. Kararda alt mahkemenin bu yöndeki gerekçesi aktarılıyor, ancak Yargıtay sonucu icra dairesinin yetkisi üzerinden kurmuştur.

Aklınızda tutmanız gereken nokta şudur: Bu karar, ödeme emrine itiraz eden borçlunun haklı çıkacağı veya alacaklının davayı kazanacağı anlamına gelmez. Yalnızca davanın doğru yerde ve doğru sırayla incelenmesini sağlar.

İtiraz sürelerini ve izlenecek yolları ayrıntılı öğrenmek isterseniz ödeme emrine itiraz süreleri yazımıza göz atabilirsiniz. Manisa'da kendi dosyanız hakkında bilgi almak isterseniz görüşme talebi oluşturabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın somut olayları farklıdır ve karar metni yalnızca ilgili uyuşmazlık açısından sonuç doğurur.

Bu inceleme, resmî karar metnine dayanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve büromuzca düzenli olarak gözden geçirilmektedir. Bir yanlışlık görürseniz lütfen bize bildirin.