Katkı Payı Alacağı İddiası Eski Eşin Taşınmazı Kullanmasını Haklı Kılar mı?

Taraflar 2018 tarihli bir aile mahkemesi kararıyla boşanmıştı. Davacıya göre bu karar 17.05.2022'de kesinleşmişti. Daha önce aile konutu olarak kullanılan taşınmaz davacı adına kayıtlıydı ve tahliye edilmemişti. Davacı noter aracılığıyla ihtarname gönderdi. İhtarname, ilk derece mahkemesinin tespitine göre davalıya 15.09.2023'te tebliğ edildi. Taşınmaz yine teslim edilmeyince davacı iki talepte bulundu:

• Taşınmaza el atmanın önlenmesi (yani davalının taşınmazı kullanmaktan men edilmesi),
• Boşanma kararının kesinleşme tarihinden itibaren ecrimisil, yani haksız kullanım bedeli (dilekçede şimdilik 20.000 TL).

Davalı vekili üç temel savunma yaptı:

• Davacının evin alınmasında hiçbir katkısı bulunmadığını söyledi.
• Taraflar arasında mal rejiminden doğan katkı payı alacağına ilişkin bir dava bulunduğunu belirtti ve bu davanın bekletici mesele yapılmasını istedi. Bekletici mesele, bir davanın sonucunu başka bir davanın sonucuna bağlı görüp o dava bitene kadar beklemesi demektir.
• İhtarnamede miktar yazılmadığı için kendisinin temerrüde düşürülmediğini savundu.

Bu savunmaların ilk ikisi, boşanmada mal paylaşımı tartışmalarında sık görülür. Eşlerden biri, kendi adına kayıtlı olmayan malda emeği veya parası olduğunu söyleyerek o malı kullanmayı sürdürmek ister.

Karar metninde aktarılan gerekçeye göre mahkeme şu olguları esas aldı:

• Taşınmaz tapuda arsa vasfındaydı ve davacı 1/14 pay sahibiydi.
• Dava tarihindeki değeri 1.274.942,28 TL olarak tespit edildi.
• Davalı, herhangi bir şahsi hakka (örneğin kira sözleşmesine) dayanmadan taşınmazda oturuyordu. Mahkemeye göre bu, haksız el atma sayıldı.
• Davacının taşınmazın kullanılmasına ilişkin rızası ihtarnamenin tebliğiyle sona ermişti. Ecrimisil bu tarihten itibaren istenebilirdi.

Mahkeme davayı kısmen kabul etti, el atmanın önlenmesine ve 60.000 TL ecrimisile hükmetti, fazla talebi reddetti. Metinde, katkı payı iddiasının bu sonucu değiştirmediği anlaşılıyor. Mahkemenin bekletici mesele talebi hakkında ayrıca ne söylediği ise aktarılmamış.

Burada usul bakımından dikkatli olmak gerekir. Hüküm sonradan bir ek kararla düzeltildi. Ek kararla hüküm fıkrasına taşınmazın cadde ve daire numarası eklendi. Dava kısmen reddedildiği için de davalı lehine 30.000 TL vekalet ücretine hükmedildi. Davacı bu ek karara karşı istinaf yoluna gitti. İstinaf başvurusu esastan reddedilince davacı temyize başvurdu. Temyiz itirazları şunlardı:

• Davalının talebiyle vekalet ücretine hükmedilmesi hatalıdır.
• Düzeltme (tavzih) yoluyla tarafların hak ve borçları değiştirilemez.
• Taraflar dinlenmeden ek karar verilmesi yanlıştır.

Yargıtay, bu nedenleri bozmayı gerektirecek nitelikte görmedi. İstinaf kararını HMK m. 370/1 uyarınca onadı ve kararın oy birliğiyle, kesin olmak üzere verildiğini belirtti. Gerekçesi kısadır. Ecrimisilin hesabı, taşınmazın kimin olduğu veya katkı payı alacağının varlığı Yargıtay önünde tartışılan konular olmadı. Bu yüzden karar, "katkı payı iddiası ecrimisile engeldir" ya da "engel değildir" yönünde genel bir ilke koymuş sayılmaz.

Genel kanun bilgisi olarak, 2002'den sonra evlenenlerde ve rejim seçilmemişse yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bir eş, diğer eşin kişisel malının edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına karşılık almadan katkıda bulunmuşsa, rejimin tasfiyesinde katkı payı alacağı talep edebilir. Katkıyı ileri süren eşin bunu ispat etmesi gerekir. Banka kayıtları, satış ve ödeme belgeleri bu konuda önem taşır. Ancak bu alacak, taşınmazın mülkiyetini kendiliğinden o eşe geçirmez. Genellikle bir para alacağı olarak ortaya çıkar. Mal rejimi ve ziynet eşyası taleplerinin birlikte nasıl ele alındığını mal rejimi ve ziynet eşyası talepleri yazımızda da anlattık.

Mal rejimi tasfiyesi davası genellikle boşanma davasından ayrı olarak açılır. Davanın süresi ve hesaplamada esas alınacak tarihler somut olaya göre değişebilir. Bu nedenle belgelerin erken toplanması ve sürelerin kaçırılmaması önemlidir. Manisa'da görülen bir dosyada da aynı kurallar uygulanır. Bu karar ise İstanbul mahkemelerinden çıkmıştır.

Bizim yorumumuz: Karar, iki ayrı hukuki alanın birbirine karıştırılmaması gerektiğini düşündürüyor. Bunlardan biri taşınmazın kullanımı ve ecrimisil, diğeri mal rejimi kaynaklı alacaktır. Taşınmazda oturan eşin kullanımını haklı kılan somut bir hakkı (kira, intifa hakkı, mahkeme kararıyla tanınmış bir kullanım hakkı gibi) yoksa, ayrı bir katkı payı davası açmış olması tek başına yeterli olmayabilir. Buna karşılık ödeme belgeleriyle desteklenmiş, açılmış ve ilerlemiş bir katkı payı davası bulunan dosyada bekletici mesele talebinin değerlendirilmesi farklı sonuç doğurabilir. Bu karar bu ihtimali tartışmadığı için kesin bir sonuca varmak doğru olmaz.

Bir diğer ayrım ihtarnamenin tarihidir. İlk derece mahkemesi ecrimisilin başlangıcını dilekçedeki kesinleşme tarihine göre değil, kullanım rızasının sona erdiği ihtarname tebliği tarihine göre belirledi. Bu nedenle malik olan eşin, kullanıma verdiği rızayı geri aldığını yazılı ve ispatlanabilir biçimde bildirmesi sonucu etkileyebilir. Bu, yalnızca bu dosyadaki gerekçenin bir sonucudur.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olayınızda hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her uyuşmazlık kendi delilleri ve koşullarıyla değerlendirilmelidir.

Bu inceleme, resmî karar metnine dayanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve büromuzca düzenli olarak gözden geçirilmektedir. Bir yanlışlık görürseniz lütfen bize bildirin.