Boşanmada Mal Paylaşımı ve Katkı Payı Alacağı Davasında Yüzdelik Avukatlık Ücreti Geçerli mi?

Dava, bir avukatın eski müvekkili aleyhine açtığı vekalet ücreti alacağı davasıdır. Avukat, müvekkilinin (davalı) vekili olarak bir boşanma davasını ve bir mal rejimi (katılma alacağı) davasını yürütmüştü. Taraflar 09.08.2022 tarihli avukatlık ücret sözleşmesi imzalamıştı. Sözleşmeye göre müvekkil iki taksitte toplam 40.000 TL ödeyecekti. Bunun dışında, açılacak davalar sonucunda müvekkilin elde edeceği menfaat, tazminat veya alacak toplamının %6'sı da avukata ait olacaktı.

Sözleşmedeki 40.000 TL ödendi. Dava sürerken müvekkil davalardan feragat etti. Feragat, davacının talebinden kesin olarak vazgeçmesidir. Bu şekilde davalar sona erdi. Avukat, sözleşmedeki yüzde ücretin ve karşı yan vekalet ücretinin ödenmediğini ileri sürerek, boşanma davası için 30.000 TL akdi ve 9.200 TL karşı yan, mal rejimi davası için 18.100 TL akdi ve 9.200 TL karşı yan vekalet ücretini şimdilik talep etti. Akdi ücret, taraflar arasındaki sözleşmeden doğan ücrettir. Karşı yan vekalet ücreti ise davayı kaybeden tarafa yükletilen ücrettir.

İzmir 8. Tüketici Mahkemesi davayı reddetti. Gerekçeye göre vekilin azli veya gizli sulh yoktu, feragat müvekkilin bilgisi dahilinde yürütülmüştü ve kararlaştırılan 40.000 TL ödenmişti. Ayrıca boşanma davası feragatle sona erdiği için karşı yan vekalet ücretine hak doğmamıştı. Mahkeme bu noktada AAÜT m. 165'e dayandı.

Avukatın istinaf başvurusu üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi ilk kararı kaldırdı, ancak davayı yeniden reddetti. Gerekçesi şuydu:

• Katılma alacağı davası, boşanma davası sonuçlanmadan, onunla birlikte açılıp sonradan ayrılmıştı.
• Aile birliğinin devamı esastır. Bunun gerçekleşmesini önleyecek biçimde yapılan bir sözleşme, müvekkil açısından geçersizdir.
• Bu nedenle boşanma sonucuna bağlı katkı payı alacağı için kararlaştırılan yüzdelik vekalet ücreti sözleşmesi geçersizdir.
• Katılma alacağı davası için en fazla maktu (sabit tutarlı) vekalet ücreti istenebilir. Müvekkil bunu dava açılmadan önce ödemişti.

Avukat temyiz başvurusunda, mal rejimi davasının müvekkilin talebiyle açıldığını, kendisinin ifaya başlayıp mallar üzerinde ihtiyati tedbir aldığını, sözleşmenin geçersiz sayılmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu ve sözleşmedeki vazgeçme/feragat/sulh maddesinin göz ardı edildiğini ileri sürdü.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu itirazları reddetti ve istinaf kararını HMK m. 370/1 uyarınca oy birliğiyle onadı. Gerekçesinde, istinaf kararındaki gerekçeye ve özellikle şu üç noktaya dayandı:

• Boşanma davasıyla birlikte katkı payı bedeli davası açılmasında hukuki yarar yoktur. Bu nedenle bu dava için ayrıca avukatlık ücreti istenemez.
• Aile birliği esas olduğundan, boşanma sonucuna bağlı katkı payı alacağına yönelik vekalet ücreti sözleşmesi geçersizdir.
• Feragatle sonuçlanan davada avukat, kararlaştırılan maktu ücreti zaten tahsil etmiştir.

Yargıtay'ın gerekçesi kısadır ve genel bir ilke tablosu çıkarmaz. Karar, esas olarak istinaf gerekçesini onaylamaktadır.

Hayır, ama ikisi de boşanmada mal paylaşımı tartışmalarında karşımıza çıkar. Katkı payı alacağı, bir eşin diğerine ait malın edinilmesine veya korunmasına yaptığı katkının karşılığını isteme hakkıdır. Katılma alacağı ise edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde, bir eşin diğerinin edinilmiş mallarındaki artıma katılma hakkıdır. Kararda her iki kavram da geçer. Mahkemeler çoğu yerde katılma alacağı davasından söz eder, Yargıtay ise "katkı payı bedeli davası" ifadesini kullanır. Bu nedenle kararı tek bir terimin ayrıntılı tanımı olarak okumamak gerekir. Mal rejimi talepleri hakkında genel bilgi için mal rejimi ve ziynet eşyası talepleri yazımıza bakabilirsiniz.

Bu karar, her mal rejimi davasında avukatlık ücretinin geçersiz olduğu anlamına gelmez. Aşağıdaki değerlendirmeler bizim yorumumuzdur ve kararın doğrudan söylediği şeyler değildir:

• Sözleşmenin kapsamı önemlidir. Kararda sorun, ücretin boşanma sonucuna bağlanması ve aile birliğini zedeleyecek bir yapı oluşturmasıydı. Sabit ücretli ve sonuçtan bağımsız düzenlemeler farklı değerlendirilebilir.
• Dava sırası önemlidir. Mal rejimi talebi, boşanma sonuçlanmadan açıldığında hukuki yarar tartışması doğabilir. Kararda bu yön açıkça vurgulanmıştır.
• Feragat ve karşı yan vekalet ücreti ilişkisi. İlk derece mahkemesi, feragatle biten boşanma davasında karşı yan vekalet ücretinin doğmadığını belirtmişti. Yargıtay bu konuyu ayrı bir ilke olarak ele almamış, istinaf gerekçesini onamıştır.
• Ödemelerin belgelenmesi. Davada 40.000 TL'nin ödenmiş olması sonucu etkileyen olgulardandı. Ödeme belgelerinin saklanması bu nedenle önemlidir.

Bu dosya İzmir mahkemelerinde görülmüştür. Manisa'da yapılan bir ücret sözleşmesi veya açılan bir mal rejimi davası için aynı sonuca varılacağı söylenemez. Her dosya, sözleşme metni ve dava aşamalarıyla birlikte ayrıca değerlendirilmelidir.

Karardan çıkan en önemli ders şudur: avukatlık ücretinin dayanağı yalnızca sözleşmede yazılı olması değil, sözleşmenin konusunun hukuken geçerli olması ve ilgili davanın usulen anlamlı bir aşamada açılmış olmasıdır. Boşanma sonucuna bağlı yüzde ücret düzenlemeleri, aile birliği ilkesi nedeniyle ciddi bir geçersizlik riski taşıyabilir. Bizim yorumumuz, sonuca bağlı ücret kararlaştıracak taraflarının sözleşmeyi yazılı yapması, kapsamını ve ödeme planını açıkça belirlemesi gerektiğidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, belirli bir davanın sonucu hakkında görüş içermez. Somut olayınızda hukuki danışmanlık yerine geçmez; sözleşme ve dosya belgeleri ayrıca incelenmelidir.

Bu inceleme, resmî karar metnine dayanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve büromuzca düzenli olarak gözden geçirilmektedir. Bir yanlışlık görürseniz lütfen bize bildirin.