Çekişmeli Boşanma Davasında Kusur Nasıl Belirlenir? Yargıtay Bozma Kararı

Davacı erkek, Türk Medeni Kanunu'nun 166/1. maddesine dayanarak boşanma davası açtı. Bu madde, evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılması halinde boşanmayı düzenler. Davalı kadın süresi içinde cevap dilekçesi vermedi. İlk derece mahkemesi davayı reddetti. Davacının istinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesi gerekçeyi düzeltti, ancak yine davanın reddine karar verdi. Davacı bu kez Yargıtay'a başvurdu.

Kararda mahkemelerin hangi ilde veya hangi mahkemede görev yaptığı belirtilmemiştir. Bu nedenle kararı belirli bir yerel mahkemeye bağlamıyoruz.

İlk derece mahkemesi, davacının evlilik birliğinin temelinden sarsıldığına dair inandırıcı delil sunmadığını belirtti. Gerekçede şu tespitler yer aldı:

• Tarafların evlilik boyunca yurt dışında yaşadığı.
• Davacının tek başına dönüş yaptığı.
• Davalı kadının davacıyı sürekli yönlendirmeye çalıştığı ve iki ailenin de görüşmesini istemediği.
• Davacının, dava açıldıktan yaklaşık üç ay sonra başka bir kadınla ilişkiye başladığı.

Mahkeme ayrıca "kimse kendi kusurundan yararlanamaz" ilkesine değindi. Davalının boşanmayı istememesini hakkın kötüye kullanılması saymadı ve evlilik birliğinin devamında çocukların korunmaya değer yararları bulunduğunu belirtti. Sonuçta davacıyı kusurlu görüp davayı reddetti.

Yalnızca davacı istinaf yoluna başvurmuştu. Bölge adliye mahkemesi, ilk derece gerekçesinde kadına atfedilen kusurları gerekçeden çıkardı. Bunun nedeni, bu olayların davacı tarafından dava dilekçesinde dayanılan vakıa olarak ileri sürülmemiş olmasıydı. Mahkeme, dilekçede ileri sürülmeyen olayların karşı tarafa kusur olarak yüklenemeyeceğini kabul etti. Davacının dilekçedeki tek vakıası, kadının kendisiyle birlikte Türkiye'ye gelmemesiydi ve davacı bunu ispatlayamamıştı. Mahkeme bu nedenle davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle ret sonucunu korudu.

Yargıtay üç noktaya dikkat çekti.

• Cevap verilmemişti. Yargıtay, kadın süresinde cevap dilekçesi sunmadığı halde ilk derece gerekçesinde davacı erkeğe kusur yüklenmesini doğru bulmadı.
• Dava sonrası olay. Dava tarihinden sonra yaşanan ve ayrı bir davaya konu olabilecek bir olayın erkeğe kusur olarak yüklenmesi de doğru bulunmadı.
• Gerekçe kendi içinde çelişiyordu. İlk derece gerekçesinde kadına kusur yüklenmiş, buna rağmen sonuçta kadın kusurlu sayılmamıştı.

Yargıtay'a göre bölge adliye mahkemesinin bu çelişkiyi gidermesi gerekirdi. Mahkeme ise yalnız istinaf başvurusunda bulunan davacının aleyhine bir düzeltme yaptı. İstinaf başvurusu olmamasına rağmen kadına yüklenen kusurları çıkardı, erkeğe yüklenen ve dayanılmayan, üstelik dava sonrasında gerçekleşen olayları ise kusur olmaktan çıkarmadı. Böylece gerekçe yeniden çelişkili hale geldi. Yargıtay bunu denetime elverişli bir gerekçe olarak görmedi ve oy birliğiyle bozdu.

Yargıtay'ın neyi incelemediğini de belirtmek gerekir. Karar, tarafların gerçekten kusurlu olup olmadığına ya da boşanmaya hükmedilip edilmeyeceğine dair bir sonuç ortaya koymuyor. Bozma kararı, dosyanın yeniden ele alınacağını gösteriyor. Bölge adliye mahkemesi yeni bir gerekçe oluştururken hangi sonuca varacak, bu kararda belli değil.

Aşağıdaki değerlendirmeler bizim yorumumuzdur, Yargıtay kararının ifadeleri değildir.

• Vakıaların dilekçede açıkça yazılması önemlidir. Kararın gösterdiği kadarıyla, dava dilekçesinde ileri sürülmeyen olayların karşı tarafa kusur olarak yüklenmesi sorun yaratabiliyor. Bu nedenle çekişmeli boşanma davasında dava dilekçesinin ve varsa cevap dilekçesinin içeriği kritik hale geliyor.
• Cevap dilekçesi süresi önemlidir. Cevap verilmemesi, davalının sonradan kendi iddialarını rahatça ileri sürmesini zorlaştırabilir. Genel kural olarak karşı dava da cevap süresi içinde açılır. Somut olayda süre ve sonuçlar ayrıca değerlendirilmelidir.
• Boşanmada kusur, olayın tarihine göre de değişebilir. Dava tarihinden sonra yaşanan olaylar, başka bir davanın konusu olabilir. Bu kararda Yargıtay, dava sonrası olayın kusur olarak yüklenmesini doğru bulmadı.
• İstinaf başvurusunun kapsamı sonucu etkiler. Bu davada yalnızca davacı istinaf etmişti. Yargıtay, istinaf etmeyen tarafın aleyhine kusur çıkarımı yapılmasını gerekçe çelişkisi olarak değerlendirdi. Bu, bir kararın yalnız ret ya da kabul sonucuna göre değil, gerekçesiyle birlikte incelendiğini gösteriyor.

Süreç ve delil hazırlığı hakkında genel bir çerçeve için çekişmeli boşanma davası aşamaları yazımıza bakabilirsiniz. Manisa'da görülen aile mahkemesi davalarında da dilekçelerin içeriği ve ispat düzeni aynı titizlikle ele alınmalıdır. Karar ise belirli bir yerel mahkemeye ait olarak sunulmuş değildir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez; her boşanma davasının koşulları farklıdır.

Bu inceleme, resmî karar metnine dayanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve büromuzca düzenli olarak gözden geçirilmektedir. Bir yanlışlık görürseniz lütfen bize bildirin.