Fazla Mesai Ücreti ve Hafta Tatili Ücreti: Yargıtay Puantajı Esas Aldı

İşçi, bir şirketin Rusya'daki işyerinde yaklaşık on ay boyunca ekskavatör operatörü olarak çalışmış. İddiasına göre haftanın 7 günü çalışıyor, işyerinde 12 saatlik iki vardiya uygulanıyordu. İş sözleşmesinin haksız feshedildiğini, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmediğini, bazı evrakların toplu olarak imzalatıldığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı dahil çeşitli alacaklar için dava açmış. Aynı talep, ayrı bir şirkete karşı birleşen dava olarak da açılmış.

Şirketler ödemelerin yapıldığını, puantaj kayıtlarının bulunduğunu, tarafların ikale (anlaşmalı sona erdirme) sözleşmesi yaptığını savunmuş. Diğer şirket ise işçinin kendi nezdinde hiç çalışmadığını söylemiş. İlk derece mahkemesi, şirketler arasında "organik bağ" bulunduğunu kabul etmiş. İmzalı puantaj ve bordrolara itibar etmeyip tanık beyanlarına göre alacakları hesaplamış ve davayı kısmen kabul etmiş. Bölge Adliye Mahkemesi de istinaf başvurularını esastan reddetmiş. Dosya bunun üzerine Yargıtay'a gelmiş.

• Türk hukuku uygulandı: Yargıtay'a göre yabancılık unsuru taşıyan bir iş sözleşmesinde, davalı en geç cevap dilekçesinde yabancı hukukun uygulanmasını istemezse Türk hukukunun zımnen seçildiği kabul edilir. Bu davada böyle bir itiraz yapılmadığı için Türk hukukunun uygulanması doğru bulundu.
• Organik bağ tek başına yetmez: Aynı gruba ait şirketler arasında organik bağ olması olağandır. Yargıtay, bunun çalışmanın tamamı için her iki şirketi birlikte sorumlu kılmaya yetmediğini söyledi. İşçi yalnız bir şirkette çalışmışsa diğer şirket yönünden dava, husumet (davanın yanlış kişiye yöneltilmesi) nedeniyle reddedilmelidir.
• İmzalı puantaja öncelik: Puantajların toplu imzalatıldığı ve imzalamayanlara çıkış verilmeyeceği iddiası "şüpheye yer vermeyecek biçimde" ispat edilememişti. Bu yüzden puantaj bulunan dönemde hesap, tanık beyanlarına göre değil puantaja göre yapılmalıdır.
• Bordroda düşük ücret varsa: Bordrodaki ücret gerçek ücreti yansıtmıyorsa, imzalı bordroda yazan fazla çalışma saati ile sınırlı kalınarak gerçek ücret üzerinden yeniden hesap yapılmalı, ödenen tahakkuklar mahsup edilmelidir.
• Puantajsız dönemde tanık: Puantaj kaydı olmayan dönem için tanık beyanlarına göre hesaplama yapılabilir.

Dosya, kesinlik sınırı, süre ve temyiz şartları yönünden ön incelemeden geçti; temyiz dilekçeleri kabul edildi. Asıl ve birleşen davada davalılar duruşmalı inceleme istedi, ancak 6100 sayılı Kanun'un 369/2 maddesi gereği duruşma isteği miktar yönünden reddedildi. İnceleme dosya üzerinden yapıldı.

Yargıtay uyuşmazlığı şu başlıklarda ele aldı: uygulanacak hukuk, ücretin miktarı, fesih ve kıdem-ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının ispatı ve hesabı. İşçinin tüm temyiz itirazlarını ve şirketlerin diğer itirazlarını yerinde görmedi. Bozma, yalnızca iki konuda yapıldı: şirketlerin birlikte sorumlu tutulması ve puantaj-bordro kayıtlarının hesapta dikkate alınmaması.

Karar oy birliğiyle verildi. Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırıldı, ilk derece mahkemesi kararı bozuldu ve dosya yeniden yargılama için geri gönderildi. Yani Yargıtay, işçinin ne kadar alacağı olduğunu belirlemedi; yeni hesabın hangi ilkelere göre yapılacağını gösterdi. Bunun nihai tutarı ne olacağı, bu kararın metninden anlaşılamaz.

Aşağıdakiler kararın doğrudan hükmü değil, bizim yorumumuzdur. Her dosyanın delilleri farklıdır.

Alacak talep eden işçi açısından:

• İmzaladığınız puantaj ve bordrolar, "sonradan imzalattılar" demenizle kolayca devre dışı kalmayabilir. Baskı veya zorlama iddiası varsa bunu güçlü delillerle göstermek gerekir; bu davada tanık beyanları bunun için yeterli görülmedi.
• Bordro ücretiniz gerçek ücretinizden düşükse bu, fazla mesai ücreti ve hafta tatili ücretinin gerçek ücret üzerinden hesaplanmasını sağlayabilir. Ancak ödenmiş tahakkuklar mahsup edilir.
• İmzalı bordroda yazılandan daha fazla saat çalıştığınızı kanıtlamak için yazılı delil gerekir. İmzasız bordro varsa tanık dahil her delille ispat mümkündür.
• Birden fazla şirketle ilişkiniz varsa, hangi şirkette fiilen çalıştığınızı ve gruptaki şirketlerin ilişkisini somut olgularla ortaya koymak önem taşır.

İşveren veya karşı taraf açısından:

• İmzalı puantaj, bordro ve banka ödeme kayıtlarını düzenli tutmak, savunmada ciddi ağırlık taşıyabilir.
• Grup şirketi olmak, tek başına diğer şirketin sorumluluğunu doğurmaz. Yine de işçinin gerçekte kimin yanında çalıştığı ve hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığı incelenir.
• Bordroda gösterilen ücret gerçek ücretten düşükse, imzalı olması fazla mesai ücretinin eksik ödenmesini tamamen ortadan kaldırmaz; fark, gerçek ücret üzerinden hesaplanabilir.
• Yabancı hukukun uygulanmasını istiyorsanız bunu en geç cevap dilekçesinde ileri sürmeniz gerekir.

Kendi alacak kalemlerinizin yaklaşık büyüklüğünü görmek için işçilik alacakları hesaplama sayfasından yararlanabilirsiniz. Konuyu daha geniş okumak isterseniz fazla mesai, hafta tatili ve UBGT alacakları yazımıza bakabilirsiniz. Manisa'da kendi durumunuz hakkında bilgi almak isteyenler görüşme talebi oluşturabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez ve belirli bir sonuç vaat etmez. Somut durumunuz için dosyanızdaki belgelerin bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.

Bu inceleme, resmî karar metnine dayanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve büromuzca düzenli olarak gözden geçirilmektedir. Bir yanlışlık görürseniz lütfen bize bildirin.