Bu alan neleri kapsar?
Miras hukuku, bir kişinin ölümüyle birlikte malvarlığının (terekenin) mirasçılarına geçişini düzenler. Temel kaynak Türk Medeni Kanunu'nun miras hukukuna ilişkin hükümleridir. Mirasçılar yasal mirasçılar ve mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesiyle belirlediği atanmış mirasçılar olarak ikiye ayrılır.
Yasal mirasçılıkta zümre sistemi uygulanır: Birinci zümrede mirasbırakanın altsoyu (çocukları, torunları), ikinci zümrede ana ve babası ile onların altsoyu, üçüncü zümrede büyükanne ve büyükbabaları ile onların altsoyu yer alır. Sağ kalan eşin payı, hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre değişir (TMK m.499).
Sık karşılaşılan konular
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınması
- Mirasın reddi ve borca batık terekenin reddedilmiş sayılmasının tespiti
- Saklı pay ihlali nedeniyle tenkis davası
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirler nedeniyle muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil
- Vasiyetnamenin açılması, iptali ve yerine getirilmesi
- Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki taşınmazlar için ortaklığın giderilmesi
- Tereke tespiti, terekenin yönetimi ve miras paylaşım sözleşmeleri
- Mirastan çıkarma ve mirastan feragat sözleşmeleri
Süreç genel olarak nasıl işler?
Mirasçılık belgesi. Yasal mirasçılar, sulh hukuk mahkemesine veya notere başvurarak mirasçılık sıfatlarını ve paylarını gösteren belge alabilir (TMK m.598). Noterler nüfus kayıtlarına göre belge düzenler; vasiyetname bulunan veya mirasçılık durumunun kayıtlardan anlaşılamadığı hâllerde mahkemeye başvurulması gerekebilir. Mirasçılık belgesi, tapu, banka ve araç işlemleri için genellikle ilk adımdır.
Mirasın reddi. Mirasçılar mirası üç ay içinde reddedebilir. Bu süre yasal mirasçılar için mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten, atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar (TMK m.606). Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Ret süresi içinde terekeye ait işlemlere girişen veya olağan yönetim dışında tereke işlerine karışan mirasçı reddetme hakkını kaybedebilir (TMK m.610). Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden acze düştüğü açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2).
Saklı pay ve tenkis. Mirasbırakan, malvarlığının saklı paylar dışındaki kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir. Saklı paylı mirasçılar altsoy, ana-baba ve sağ kalan eştir; kardeşler 2007 yılında yapılan değişiklikle saklı paylı mirasçı olmaktan çıkarılmıştır (TMK m.506). Saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir. Bu dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571).
Muris muvazaası. Mirasbırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağış olan bir devri satış gibi göstermesi durumunda, diğer mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu davalar Yargıtay'ın 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararı doğrultusunda değerlendirilir.
Ortaklığın giderilmesi. Mirasçılar arasında paylaşım konusunda anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açılabilir. 1 Eylül 2023'ten itibaren bu davalar için önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Mahkeme, mümkünse malın aynen bölünmesine, mümkün değilse satışına karar verir. 7589 sayılı Kanun'la, taşınmazın tüm maliklerinin payını miras yoluyla edindiği ve üçüncü bir kişinin payının bulunmadığı hâllerde ilk artırmanın yalnızca mirasçılar arasında yapılması öngörülmüştür (İİK m.114). Bu düzenleme, yürürlükten önce ilanı yapılmış artırmalara uygulanmaz.
Mirasçıların ayrıca kanunda öngörülen süre içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermesi gerekir.
Görüşmeye gelmeden önce neler hazırlanabilir?
- Ölüm belgesi ve vukuatlı nüfus kayıt örneği (e-Devlet üzerinden alınabilir)
- Varsa mirasçılık belgesi ve vasiyetname
- Mirasbırakana ait tapu, araç ve banka hesabı bilgileri
- Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirlere ilişkin tapu kayıtları
- Terekeye ait borçları gösteren belgeler
- Mirasçılar arasındaki yazışmalar ve varsa paylaşım taslakları
Hangi belgelerin gerektiğini somut duruma göre avukat belirler. Taşınmaz uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için Kira ve Gayrimenkul Hukuku sayfasına da bakabilirsiniz.
İlgili araçlar
- UDF'yi PDF'ye çevirme: Mirasçılık belgesi ve mahkeme kararları gibi UYAP belgelerini PDF olarak görüntülemenize yardımcı olur.
- PDF araçları: Tapu kayıtları ve nüfus belgelerini tek bir dosyada birleştirmenize yardımcı olur.
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Mevzuat ve yargı uygulaması zaman içinde değişebilir; her dosyanın koşulları kendine özgüdür.
Sık sorulan sorular
Mirasçılık belgesi nereden alınır?
Mirasçılık belgesi sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir (TMK m.598). Noterler nüfus kayıtlarına göre belge düzenler; vasiyetname bulunan ya da mirasçılık durumunun kayıtlardan anlaşılamadığı hâllerde mahkemeye başvurulması gerekebilir.
Mirası reddetmek için ne kadar süre var?
Ret süresi üç aydır. Yasal mirasçılar için bu süre mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten, atanmış mirasçılar için tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar (TMK m.606). Ret beyanı sulh hukuk mahkemesine yapılır.
Kardeşler saklı paylı mirasçı mıdır?
Hayır. 2007 yılında yapılan değişiklikle kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır. Hâlen saklı paylı mirasçılar altsoy, ana-baba ve sağ kalan eştir (TMK m.506). Kardeşler yasal mirasçı olabilir; ancak mirasbırakan ölüme bağlı tasarrufla onların payını ortadan kaldırabilir.
Ortaklığın giderilmesi davası açmadan önce arabulucuya gitmek gerekir mi?
Evet. 1 Eylül 2023’ten itibaren taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasına ilişkin ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m.18/B).
Mirasbırakan sağlığında taşınmazını bir mirasçısına devretmişse ne yapılabilir?
Devrin gerçekte bağış olduğu hâlde mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla satış gibi gösterildiği iddia ediliyorsa muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil davası; saklı payın zedelendiği düşünülüyorsa tenkis davası gündeme gelebilir. Hangi yolun uygun olduğu somut olaya göre değerlendirilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için dosyanızın incelenmesi gerekir.
